Vì sao hỗ trợ cho trẻ trong việc phát triển tính độc lập là điều quan trọng nhất

Bạn thân mến!

Con chim sinh ra phải học cách bay, phải học cách kiếm mồi; Con gà học cách mổ thóc, bới giun; Con trâu học cách gặm cỏ… Thế giới này muốn tồn tại thì luôn luôn mỗi sinh vật phải tự học cách tự lập (tính độc lập). Con người cũng vậy, khi lông đã đủ, cánh đã rộng thì phải tự cất lên đôi cánh của mình để bay đi, không thể phó mặc cho cuộc đời muốn tới đâu thì tới, không thể ỷ lại, núp dưới bóng che của cha mẹ. Để được như thế, bạn cần dạy cho con biết cách tự lập từ bé.

Tự lập hay còn gọi là tính độc lập là tự xây dựng lấy cuộc sống cho mình, tự mình quyết định và thực hiện, không ỷ lại, nhờ vả người khác. Khi rèn được tính tự lập, đứa trẻ có thể tư duy để làm mọi việc mà không cần tới sự giúp đỡ của người lớn. Tự lập là chìa khóa giúp trẻ trưởng thành, bước vào cuộc sống đầy rẫy những khó khăn, trắc trở. Tự lập giúp trẻ tự tin hơn về bản thân mình khi giao tiếp hay làm bất cứ việc gì. Hơn nữa, tự lập sẽ giúp đứa trẻ biết khẳng định bản thân và nhận ra giá trị của bản thân, biết đánh thức những tài năng ẩn dấu trong bản thân và từ đó khơi lên trí sáng tạo. Vì cuộc sống tự lập và lối sống tự lập sẽ kích thích não bộ hoạt động, suy nghĩ tích cực và lên kế hoạch chi tiết cho cuộc sống.

Bạn thân mến!

Với văn hóa của người Việt chúng ta, đại đa số đều suy nghĩ chỉ khi đủ 18 tuổi thì đứa trẻ mới có thể học được sự tự lập. Bạn và tôi có lẽ cũng đã từng suy nghĩ như thế. Thực sự, chúng ta đã sai. Ngay từ khi sinh ra, việc rời khỏi bụng mẹ đã là một bước đệm giúp trẻ tiến tới sự tự lập của bản thân. Tuy nhiên, để đứa trẻ có thể đạt được đến sự tự lập một cách hoàn hảo hơn, điều này còn tùy thuộc vào vốn kiến thức và trải nghiệm mà trẻ đã tiếp thu được trong mỗi giai đoạn phát triển. Sự hỗ trợ đắc lực của người lớn chính là yếu tố quyết định giúp trẻ phát triển và làm nên tính độc lập nơi bản thân mình.

Là phụ huynh của đứa trẻ trong độ tuổi 3 – 6, để có thể giúp em phát triển tính độc lập, bạn nên tạo cơ hội để trẻ biết tự lựa chọn, tự thực hiện và tự chịu trách nhiệm về mỗi hành động của mình. Chẳng hạn, khi cho trẻ uống sữa, chỉ mình đứa trẻ mới biết được bao nhiêu sữa mới đủ cho nhu cầu của em. Do đó, bạn không nên ép trẻ phải uống theo đúng số lượng của bạn, nhưng để trẻ tự uống với bao nhiêu mà trẻ muốn. Trong trường hợp uống quá nhiều hay quá ít, cơ thể trẻ sẽ tự đưa ra những phản ứng báo hiệu bên ngoài mà người lớn có thể nhận ra như nôn, ói,…Chính khi được tự mình quyết định, trẻ sẽ nhận ra được nhu cầu của cơ thể và đáp ứng nó một cách vừa đủ mà không cần đến sự chăm sóc quá tỉ mỉ của người lớn. Từ đó, giúp trẻ biết độc lập trong việc thỏa mãn nhu cầu của mình.

Bạn đừng nên giải quyết tất cả mọi tình huống xung quanh trẻ. Thay vào đó hãy để con tự suy nghĩ để giải quyết vấn đề, dù sai hay đúng thì trẻ cũng tự đúc kết thêm bài học, rút kinh nghiệm cho lần sau. Thay vì nói rằng “Con nên….”, bạn hãy bắt đầu với câu hỏi ngược lại trẻ: “Nếu là con, con sẽ giải quyết như thế nào?”. Khi được người lớn hỏi ý kiến, trẻ sẽ cảm thấy mình đã lớn và sẽ suy nghĩ nghiêm túc hơn. Như thế trẻ sẽ trở nên tự tin hơn, mạnh mẽ hơn và càng vững vàng hơn trong các thử thách sau này.

Trong cuộc sống, đừng ngần ngại giao cho con tự làm những công việc hằng ngày như để con giúp việc nhà, tự phục vụ những nhu cầu cơ bản của bản thân như ăn uống, mặc quần áo, tắm giặt, dọn bàn ăn, dọn giường chiếu sau khi ngủ dậy, vệ sinh cá nhân …Tất nhiên là khi giao cho trẻ, bạn cũng cần có sự quan sát thường xuyên để tránh những nguy hiểm từ môi trường xung quanh và kịp thời giúp đỡ trẻ khi trẻ cần đến. Đồng thời, những gì mà bạn giao cho trẻ cũng cần lưu ý đến khả năng mà trẻ có thể làm được. Bên cạnh đó, bạn cần tạo cơ hội cho con tự đưa ra những quyết định nhỏ như hôm nay, con muốn mặc gì, ăn gì? Trong ba đồ chơi này, con muốn chơi đồ chơi nào?….

Ngoài ra, bạn cần kiên nhẫn và không chỉ trích những cố gắng của con. Trong quá trình tập cho trẻ tính độc lập, chắc chắn sẽ có lúc trẻ làm sai và không đạt được kết quả như người lớn mong muốn. Những lúc này, bạn cần kiên nhẫn và khen ngợi những nỗ lực của con thay vì chỉ trích hay la rầy. Việc chỉ trích và sửa sai liên tục sẽ chỉ khiến trẻ hình thành một hình ảnh xấu về bản thân và cảm thấy không có khả năng, dẫn đến việc trẻ không muốn tự mình làm bất cứ điều gì chỉ vì sợ làm sai rồi sẽ phải nghe những lời chỉ trích từ người lớn. Bên cạnh đó, hãy hướng dẫn, chỉ ra những điều chưa đúng trong việc bé làm. Sau nhiều lần như vậy, trẻ sẽ rút được kinh nghiệm và tự lập, chủ động xử lý trong mọi tình huống.

Bạn cũng cần dạy cho trẻ biết kiên trì với những lựa chọn và quyết định của mình. Trong quá trình để trẻ phát triển tính độc lập, sẽ không tránh khỏi những lúc con chùn bước, muốn bỏ cuộc. Vì vậy, bạn hãy luôn cổ động tinh thần và khuyến khích con. Với những nhiệm vụ khó hơn so với khả năng của trẻ, đừng áp đặt mà hãy gợi ý để trẻ có thể hiểu thêm vấn đề.

Cùng với đó, hãy cho trẻ được đóng góp ý kiến, nêu lên quan điểm của riêng mình. Qua việc này, bạn sẽ hiểu được bé hơn và tập cho bé hình thành khả năng lập luận riêng của mình.

Trên đây là một vài lời khuyên mà tôi muốn gửi đến bạn để tôi và chúng ta cùng nhau giúp trẻ phát triển tính độc lập. Thật vậy, không có sức mạnh nào lớn lao bằng niềm tin vào bản thân. Cũng không có sức mạnh nào mạnh hơn tính độc lập. Người lớn chúng ta không có quyền quyết định trên con mình nhưng chính mỗi đứa trẻ mới là người quyết định vận mệnh của bản thân chúng một cách sáng suốt và đáng tin cậy nhất. Do đó, hãy cố gắng để giúp trẻ phát triển và rèn luyện tính độc lập một cách tốt nhất.

Thiên Hồng